[Adrian Rak]

Może ktoś się pobawi w tłumaczenie

Cytat:

“Czeladz” - Encyclopedia of Jewish Communities in Poland, Volume VII (Poland) 50°19' / 19°06' Translation of “Czeladz” chapter from Pinkas Hakehillot Polin Published by Yad Vashem Published in Jerusalem Click here to see how to add a Memorial Plaque to this Yizkor Book GoldPlaque SilverPlaque BronzePlaque Acknowledgments Project Coordinator Ada Holtzman Our sincere appreciation to Yad Vashem for permission to put this material on the JewishGen web site. This is a translation from: Pinkas Hakehillot: Encyclopedia of Jewish Communities, Poland, Volume VII, pages 419-420, published by Yad Vashem, Jerusalem This material is made available by JewishGen, Inc. and the Yizkor Book Project for the purpose of fulfilling our mission of disseminating information about the Holocaust and destroyed Jewish communities. This material may not be copied, sold or bartered without JewishGen, Inc.'s permission. Rights may be reserved by the copyright holder. JewishGen, Inc. makes no representations regarding the accuracy of the translation. The reader may wish to refer to the original material for verification. JewishGen is not responsible for inaccuracies or omissions in the original work and cannot rewrite or edit the text to correct inaccuracies and/or omissions. Our mission is to produce a translation of the original work and we cannot verify the accuracy of statements or alter facts cited. [Pages 419-420] Czeladz (Bedzin District, Kielce Province) Translated by Lance Ackerfeld Year Population Jews 1921 17,202 753 1931 21,003 1,077 Czeladz is first mentioned in historical sources from 1228, when the Kazimierz the Prince of Opole transferred (see this entry) the Czeladz land and its surroundings to the nobleman Klement from the house of Rocze, in appreciation for the help afforded him during the siege on Opole. Kazimierz the First granted Czeladz its city status. During the Tartar campaign, in the year 1241, the city was completely demolished. In the Czeladz region there are the remnants of a transit station from the 16th century used by traders and travelers, on the main byway leading from the Black Sea westward through the Carpathian Mountains. In the year 1623, during the “30 Year War” period, bands of fighters from Germany raided the region and plundered the city and its residents. During the Swedish invasion in the year 1655 Czeladz was demolished once again and lost its city status. In the year 1807 Czeladz was made part of the “Warsaw Princedom”, and in 1813 was conquered by the Tsar's armies and annexed to the Congress Poland kingdom. Only in the year 1915, during the Austrian occupation in the First World War, was city status restored to Czeladz. The Jews began settling in Czeladz in the second half of the 19th century, under a special authorization from the Russian administration, even though Jewish settlement in the border region was prohibited. The location of the city, on the border of Prussia and Upper Silesia, drew Jewish traders and pedlars to this area that had wandered between the villages on both sides of the border and sold their wares. With the opening of mines in the area the financial development of Czeladz accelerated, and more Jews settled there. After the suppression of the Polish Rebellion in 1863, the Tsarist administration increased its Russification policy in the region and opened up the city to Jewish settlers. The main employment of the Jews was in trade, including wholesale trade related to the mining industry. At the beginning of the 20th century a group of craftsmen, shopkeepers and pedlars established themselves in this place that provided services for the growing worker population. Most of the Jewish settlers came from Wolbrom, Zarki, Czestochowa, Olkusz and from Bedzin (see these entries). In the 1890's there were already about 80 Jewish families settled there. The local “kehila” [Jewish community] did not have independent institutions and belonged to the “kehila” of Bedzin. It also never had a central prayer house and there were several “minyanim” [prayer groups of ten adult male Jews] that met in private houses and the “shtibelach” [small synagogues] of the Wolbrom, Gur, Radomsk and Kromolow Chassidim. At the beginning of the 20th century a serious dispute arose between the Jews of Czeladz and the head of the “kehila” in Bedzin, because the Jews of Czeladz attempted to become an independent “kehila”. During the First World War the “kehila” received the recognition of the occupying German administration as an independent community and a rabbi, Rabbi Eliezer Cwi Halevi Lewental, was appointed. The relationship with the Bedzin “kehila” was not dissolved, since Czeladz did not have its own cemetery and the dead were taken to Bedzin for burial. Between the two world wars a central synagogue was built. Jewish high school students studied in the schools in Bedzin. The last rabbi of Czeladz was Rabbi Lipman Hersz Lewental. Zionist activity began in Czeladz at the end of the First World War. In the year 1920 a branch of “Mizrachi” was established and later on, a branch of the “General Zionists”. In the year 1930 30 “shekalim” [fees] were sold in Czeladz to the Zionist Congress. During the German-Austrian occupation two Jewish representatives were elected to the city council. In the city council elections in 1928 two Jewish parties contested, and together they received 400 votes. During this period a Jewish bank was also established, “Kupiecki Bank”, that mainly served the Jewish tradesmen and traders. During the Second World War At the beginning of September 1939, with the outbreak of the Second World War, many Jews fled the city, but after the German occupation, on the 5th of September, many returned home. As soon as the city was occupied, 20 Jewish hostages were taken and sent to Bedzin. They were held in custody for 8 days. They were later released and returned to Czeladz. The Germans seized several tens of men for various forced labor in the city. With the annexing of the Zaglembie region to the German Reich a central “Judenrat” was established in Sosnowiec (see this entry), headed by Mosze Meryn. In November 1939 the central “Judenrat” in Bedzin publicized a German decree regarding the obligation of the Jews to wear an armband with a “Magen-David” [Star of David] on it. In the same month a local “Judenrat” was established in Czeladz, which was subject to the central “Judenrat” in Sosnowiec. The “Judenrat” in Czeladz included six members at the head of which was Hersz Nusbaum. In May 1940 the Germans confiscated Jewish belongings, shops and residences. The Jews that continued to live in their homes were obliged to pay rent. In July 1940 a census of all the Jews in the city was made, and for this purpose the Jews were ordered to gather in several assembly points. After the list was completed, tens of young men were sent to work in Katowice. The Germans took 31 Jewish hostages and locked them up in jails in Sosnowiec. The detained were released after several days through the intervention of the “Judenrat”. The census day earned the name “Bloody Wednesday” by the Jews of the city, because of the maltreatment, beatings and the confiscation of property from the homes that accompanied the census activity. In October 1940 the Jewish council enlisted about 200 forced laborers to be employment in building and road making work in the area. At the beginning of 1941, as well, Jewish workers were taken to do similar work in Czeladz and Bedzin. It appears that the workers from Czeladz were also taken to distant locations. At the end of 1940 there were only 1,294 Jews left in the city, as against about 2,000 that were living there at the outbreak of the war. In June 1941 150 youths were sent to the “Anglar 5” labor camps and a camp in the village of Przemic. At the beginning of 1942 a ghetto was established, and though a wall was not erected the Jews were not allowed to leave it freely. The living conditions in the ghetto were more or less bearable, being that each day tens of laborers would leave for work in Czeladz and Bedzin and they had the opportunity to obtain some food in their work places. In May 1942 the Germans ordered the “Judenrat” to gather all the Jews at an assembly point pending their eviction from the city. The deportees were allowed to take with them 10 kilogram of personal belongings and foodstuffs. Jewish policemen carried out the deportation on behalf of the central “Judenrat”. About 800 of the Jews of Czeladz were transferred to Bedzin and from there to the gas chambers in Auschwitz. The Jews were not included in this transport continued to live in the ghetto till May 1943. Most of them were employed in various works in Bedzin, and in this same month they were transferred to Bedzin. In May 1943 they were also deported to Auschwitz, apart from several tens of people that were sent to labor camps. Approximately 40 Jews from Czeladz survived, most of them workers who had been sent to labor camps; a small number hid out in the homes of Polish friends. Sources * Yad Vashem Archive 03/688; 016/2567; M1/E/341 * Archive HM/7067 * Geshuri, pages 320-327 * J. Jaros, “Grabiez miena Zydow przez wladze hitlerowskie w swietle akt urzedu powierniczego w Katowiach (1939-1940)” BZIH(1961), no. 38, p. 108 * Das Yiddishe Wochanblat”, 15.6.1928, 26.10.1928, 2.11.1928 * “Hamizrachi”, 15.1.1920 * “Zaglembier Zeitung”, 22.2.1929, 11.3.1932 http://www.jewishgen.org/...pol7_00419.html

[myrufka]

Mój translator poradził sobie z tym tak, da się przeczytać choć jest wieeeeeele błędów, ale zawsze to już ciut łatwiej.

Cytat:

"Czeladz” - Encyklopedia z żydowskim Społeczności w Polsce, Tomie VII (Polska) 50 ° 19' / 19 ° 06' Tłumaczenie "Czeladz” rozdziału od Hakehillot Pinkas Polin Opublikował przez Vashem Yad Opublikował w Jerozolimie Kliknąć tutaj widzieć jak dodać Pamiątkową Płytkę do tej Książki Yizkor SilverPlaque GoldPlaque BronzePlaque Uznania Projekt Koordynator Ada Holtzman Nasze szczere uznanie do Vashem Yad dla pozwolenia aby położyć ten materiał na witrynie JewishGen. To jest tłumaczenie od: Hakehillot Pinkas: Encyklopedia żydowskich Społeczności, Polski, Tomu VII, strony 419-420, opublikowane przez Vashem Yad, Jerozolimę [Strony 419-420] Czeladz ( Dzielnica Bedzin, Prowincja Kielce) Przetłumaczył przez Lance Ackerfeld Populacja roku Żydzi 1921 17,202 753 1931 21,003 1,077 Czeladz najpierw jest wspomniany w historycznych źródłach od 1228, kiedy Kazimierz, którego Książę Opole przeniósł (widzieć to wejście) ziemia Czeladz i jego otoczenie do arystokraty Klement z domu Rocze, w uznaniu, ponieważ pomoc pozwoliła sobie jego podczas oblężenia na Opole. Kazimierz pierwszy przyznany Czeladz jego miejski stan. Podczas Tartar kampanii, w roku 1241, miasto zupełnie zostało zburzone. W regionie Czeladz tam są resztami stacji tranzytu od 16th wiek użył przez kupców i podróżnych, na głównej bocznej drodze wiodącej od Czarny Morski zachodni przez Karpaty. W roku 1623, podczas "30 Roku Wojna” okresu, zespoły wojowników z Niemiec zaatakowały region i splądrowały miasto i jego mieszkańców. Podczas szwedzkiego najazdu w roku 1655 Czeladz zostało zburzony jeszcze raz i zgubiony jego miejski stan. W roku zrobiono część "Warszawy Princedom” i w 1813 zdobyto przez armie Cara 1807 Czeladz i zaanektowano do królestwa Polski kongresu. Tylko w roku 1915 był, podczas austriackiego zawodu w pierwszej Światowej Wojnie, stanem miasta został przywrócony do Czeladz. Żydzi zaczęli osiąść w Czeladz w drugiej połowie z 19th wiek, pod specjalnym upoważnieniem od rosyjskiej administracji, chociaż żydowska osada w regionie granicy została zakazana. Miejsce miasta, na granicy Prus i Wyższego Śląska, narysowało żydowskich kupców i domokrążców do tego obszaru, który wywędrował między wsiami na zarówno strony granicy i sprzedany ich wyroby. Z otwarciem mines na terenie finansowy rozwój Czeladz przyspieszył i więcej Żydów osiadło tam. Po znoszeniu polskiej Rebelii w 1863, administracja Carysta powiększyła jego politykę rusyfikacji w regionie i otworzyła miasto do żydowskich osadników. Główne zatrudnienie Żydów było w handlu, zawieranie handlu hurtowego wiązało się z górniczym przemysłem. Na początku z 20th wiek grupa rzemieślników, sklepikarze i domokrążcy osiedliła się w to miejsce that provided usługach, ponieważ rosnąca populacja pracownika. Większość żydowskich osadników pochodziła z Wolbrom, Zarki, Czestochowa, Olkusz i od Bedzin (zobacz te wejścia). W 1890's tam byli już około 80 żydowskich rodzin ustaleni tam. Miejscowy "kehila” [żydowska społeczność] nie miała niezależnych instytucji i należała do "kehila” Bedzin. To też nigdy nie miało centralnego domu modlitwy i był kilku "minyanim” [ grupy modlitwy dziesięć dorosłego samca Żydów] które poznały się prywatnie domy i "shtibelach” [małe synagogi] Wolbrom, Gur, Radomsk i Chassidim Kromolow. Na początku z 20th wiek poważny spór powstał między Żydami Czeladz i głowy "kehila” w Bedzin, ponieważ Żydzi Czeladz niedoszłego, by stawać się niezależnym "kehila”. Podczas pierwszej Światowej Wojny "kehila” otrzymał rozpoznanie zajmującej niemieckiej administracji jako niezależna społeczność i rabi, Lewental Halevi Cwi Eliezer Rabi, zostały wyznaczone. Relacja z Bedzin "kehila” nie został rozłożony, odkąd Czeladz nie miał jego własnego cmentarza i umarły został wzięty do Bedzin dla pogrzebu. Między dwoma światem walczy centralną synagogę został zbudowany. Żydowscy studenci szkoły średnia przygotowali w szkołach w Bedzin. Ostatni rabi Czeladz był Lewental Hersz Lipman Rabi. Syjonistyczna działalność zaczęła się w Czeladz na końcu pierwszej Światowej Wojny. W roku 1920 gałąź "Mizrachi” została założona i później, gałąź "Ogólnych syjonistów”. W rok 1930 30 "shekalim” [opłaty] zostały sprzedane w Czeladz do syjonistycznego kongresu. Podczas niemiecki - austriackiego zawodu dwóch żydowscy reprezentanci zostali wybrani do miejskiej rady. W miejskich wyborach rady w 1928 dwóch żydowskich przyjęciach ubiegły się i razem oni otrzymali 400 głosów. Podczas tego okresu żydowski bank też został założony, " Bank Kupiecki”, który głównie służył żydowskim kupcom i kupcom. Podczas Second Światowej Wojny Na początku września 1939, z wybuchem Second Światowych Wojennych, many Żydów uciekłego od miejskiego, ale po niemieckim zawodzie, dalej 5th września, many zwróconego do domu. Jak tylko miasto zostało zajęte, 20 żydowskich zakładników zostało wzięci i zostało wysłani do Bedzin. Oni zostali trzymani w areszcie przez 8 dni. Oni później zostali wypuszczeni i zostali wróceni do Czeladz. Niemcy chwycili kilka dziesiątek ludzi dla różnej zmuszonej pracy w mieście. Z anektowaniem regionu Zaglembie do niemieckiego Reich centralny "Judenrat” został założony w Sosnowiec (widzą to wejście), zmierzanym przez Meryn Mosze. W listopadzie 1939 centralny "Judenrat” w Bedzin upowszechnił niemiecki dekret odnośnie zobowiązania Żydów, by nosić opaskę z "Magen - David Davidem” [Gwiazda Davida] na tym. W tym samym miesiącu miejscowy "Judenrat” został założony w Czeladz, który zależeć był od centralnego "Judenrat” w Sosnowiec. "Judenrat” w Czeladz zawarł sześciu członków na przodzie, której głowy był Nusbaum Hersz. W maju 1940 Niemcy skonfiskowali żydowską rzecz, sklepy i domy. Żydzi, którzy kontynuowali żyć w ich domach zostali zobowiązani, by zapłacić najem. W lipcu 1940 spis wszystkich Żydów w mieście został zrobiony i dla tego zamierzyć, że Żydzi zostali zamówieni, by zebrać się w kilku montażowych punktach. Gdy lista został uzupełniony, dziesiątki młodych ludzi zostały wysłane, by pracować w Katowice. Niemcy wzięli 31 żydowskich zakładników i zamknęli ich w więzieniach w Sosnowiec. Zatrzymał został wypuszczony po kilku dniach przez interwencję "Judenrat”. Spis, który dzień zarobił imieniu "Krwawej środy” przez Żydów miasta, z powodu maltretowania, bicia i konfiskata własności z domów, które towarzyszyły działalność spisu. W październiku 1940 żydowska rada zaciągnęła się około 200 zmuszonych robotników, by być zatrudnieniem w budynku i drodze robiącej pracę na terenie. Na początku 1941, również, żydowscy pracownicy zostali wzięci, by zrobić podobną pracę w Czeladz i Bedzin. To ukazuje się, że pracownicy od Czeladz też zostali wzięci do odległych miejsc. Na końcu 1940 tam byli tylko 1,294 Żydami zostawionymi w mieście, jako przeciw około 2,000 ten żył tam w wybuchu wojny. W czerwcu 1941 150 youths zostało wysłany do "Anglar 5” obozów pracy i obozu w wsi Przemic. Na początku 1942 getto zostało założone i, chociaż ściana nie została wzniesiona nie wolno było Żydom zostawiać tego swobodnie. Żywe warunki w getcie były mniej więcej znośny, będąc, że dziesiątki każdego dnia robotników odeszłyby dla pracy w Czeladz i Bedzin i oni mieli okazję , bym otrzymać jakieś jedzenie w ich miejscach pracy. W maju 1942 Niemcy zamówili "Judenrat” by zebrać wszystkich Żydów w montażowym punkcie podczas ich eksmisji z miasta. Wolno było deportowanym brać z nimi 10 kilograma osobistej rzeczy i artykułów żywnościowych. Żydowscy policjanci przeprowadzili deportację w imieniu centralnego "Judenrat”. Około 800 z Żydów Czeladz został przeniesiony do Bedzin i stamtąd do izb gazu w Oświęcimiu. Żydzi nie zostali włączeni do tego transportu kontynuowany żyć w getcie do maja 1943. większość ich został zatrudniony w różnych pracach w Bedzin i w tym tym sam miesiącu oni zostali przeniesieni do Bedzin. W maju 1943 oni też zostali deportowani do Oświęcimia, oprócz kilku dziesiątek ludzi, którzy zostali wysłani do obozy pracy. W przybliżeniu 40 Żydów od Czeladz przeżyło, większość ich pracownicy, którzy zostali wysłani do obozy pracy; niewiele schowały z w domach polskich przyjaciół. Źródła * Vashem Yad Archiwizuje 03/688; 016/2567; M1 / E / 341 * Zarchiwizuj HM / 7067 * Geshuri, strony 320-327 * J. Jaros, " w powierniczego urzedu akt swietle w hitlerowskie wladze przez miena Grabiez Zydow Katowiach (1939-1940)” BZIH(1961), no. 38, p. 108 * Wochanblat Yiddishe Transów”, 15.6.1928, 26.10.1928, 2.11.1928 * "Hamizrachi”, 15.1.1920 * " Zeitung Zaglembier”, 22.2.1929, 11.3.1932

[Adrian Rak]

Cytat:

Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata z Czeladzi - Jurkiewicz Jan, Waleria, Olga (1984)

[Adrian Rak]

Cytat:

CZELADŹ Cmentarz, ul. Będzińska 64 Założony w XIX wieku, powierzchnia 1,6 hektara, ogrodzony parkanem drewnianym, zachowanych ponad 1000 nagrobków. Cmentarz bardzo zadbany. Pomnik, na cmentarzu żydowskim Poświęcony pamięci 400 Żydów Zagłębia, wymordowanych przez hitlerowców podczas likwidacji getta Kamionki w sierpniu 1943 roku. Pomnik Obelisk ku czci pomordowanych w czasie II wojny światowej Żydów czeladzkich. Stoi on w miejscu gdzie przed wojną mieściła się synagoga. W czasie wojny pod przymusem hitlerowców została ona rozebrana przez samych Żydów. * * * W 1912 roku powstał tu Dozór Bóżniczy, który podlegał Będzińskiemu Okręgowi Bóżniczemu. Jego rabinem do wybuchu II wojny światowej był Hersz Lipman Lewenthal. http://www.geocities.com/Athens/Stage/9921/pl/

[myrufka]

Fotki z cmentarza na stronie Cmentarze żydowskie na śląsku

http://my.opera.com/radom...w.dml?id=230139

[grzegorzb]

Nie jednokrotnie zaniedbane. U nas przez wiele lat zapomniany. Ale coś się dzieje. Uczniowie klas V i VI SP nr 39 z Gliwic i Szkoły Podstawowej nr 6 z Pyskowic pod przewodnictwem nauczycieli historii, doprowadzili cmentarz do należytego stanu. Następnym krokiem będzie koszenie trawy i renowacja nagrobków.



http://pl.wikipedia.org/w...i_w_Pyskowicach

[Apolonia]

Na fotkach ten czeladzki wygląda bardzo dobrze. Nie wiem jak jest teraz bo dawno tam nie byłam. Za to w tym roku byłam na "nowym" cmentarzu żydowskim na krakowskim Kazimierzu. Tragedia. Poprzewracane zarośnięte nagrobki. Najlepiej wyglądały te najnowsze i te blisko głównej alejki. Ponoć cmentarzem opiekuje się jakaś organizacja. Może od niedawna i nie zdążyli jeszcze tam wiele zdziałać. Warto o to dbać bo to spory kawałek również naszej historii.

[Marcin Boruta]

Czeladzki kirkut jest zadbany, za to np. będziński to ruina

[Adrian Rak]

Cytat:

W XIII w. Czeladź otrzymała przywilej de non tolerandis Judeaes, co uniemożliwiało osiedlanie się Żydów w mieście. Na początku XIX w. Czeladź znalazła się w Królestwie Polskim, podległym Imperium Rosyjskiemu. Przepisy carskie wymagały od Żydów specjalnych zezwoleń na osiedlanie się w strefie przygranicznej - a Czeladź znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie granicy pruskiej. Jednak możliwość handlu na granicy Górnego Śląska przyciągała w ten rejon żydowskich kupców i domokrążców, którzy krążyli po przygranicznych wioskach i sprzedawali swoje towary. Pierwsza wzmianka o Żydach żyjących w Czeladzi pochodzi z 1836 r., jednak rzeczywiste osadnictwo żydowskie w mieście zaczęło się dopiero w połowie XIX w. W owym czasie w Czeladzi szybko rozwijało się górnictwo węgla kamiennego oraz powstawały nowe zakłady przemysłowe. Rozwijające się miasto potrzebowało nowych pracowników. Równocześnie władze carskie stłumiły w 1863 r. polskie powstanie narodowe i następnie otworzyły miasto Czeladź dla żydowskich osadników. Większość z nich trudniła się handlem, jednak stopniowo coraz więcej Żydów zatrudniało się w przemyśle górniczym. W 1880 r. założono cmentarz żydowski. Około 1890 r. w mieście żyło już 80 rodzin żydowskich[1.1]. Na początku XX w. w Czeladzi osiedliła się grupa żydowskich rzemieślników, sklepikarzy oraz domokrążców pochodzących z Wolbromia, Żarek, Częstochowy, Olkusza i Będzina. Świadczyli oni usługi dla rozrastającej się populacji Czeladzi. Czeladzcy Żydzi podlegali pod kahał z Będzina. Nie posiadali własnego domu modlitwy i spotykali się na modlitwy w prywatnych domach oraz chasydzkich "shtibelach" z Wolbromia, Gur, Radomska i Kromołowa. Bardzo szybko pojawiły się propozycje utworzenia samodzielnej gminy, czemu mocno sprzeciwiali się będzińscy Żydzi. Dopiero podczas I wojny światowej, niemieckie władze okupacyjne uznały w 1914 r. niezależną gminę żydowską w Czeladzi. Pierwszym rabinem został Eliezer Cwi Halevi Lewental. W okresie międzywojennym, w 1921 r. żyło w Czeladzi 753 Żydów, stanowiąc 4,4% ogółu mieszkańców. W tym okresie w centrum miasta wybudowano synagogę. W 1931 r. w mieście żyło 1 077 Żydów, stanowiąc 5,1% ogółu mieszkańców. Rozwijały się żydowskie organizacje społeczne i kulturalne. Działał klub sportowy Makabi-Będzin oraz Bank Kupiecki. Tutejsza młodzież uczyła się w szkołach średnich w Będzinie. Ostatnim rabinem Czeladzi był Lipman Hersz Lewental[1.2]. Podczas II wojny światowej, 5 września 1939 r. Czeladź zajęły wojska niemieckie. Natychmiast rozpoczęły się prześladowania ludności żydowskiej oraz rabunek jej mienia. Przed końcem 1939 r. nakazano żydowskim robotnikom rozebranie tutejszej synagogi. W październiku 1939 r. Niemcy nakazali utworzenie odrębnej Rady Żydowskiej, w skład której weszli najwybitniejsi czeladzcy Żydzi. Na jej czele stał Mosze Meryn[1.3]. W listopadzie 1939 r. wyznaczono w Czeladzi dzielnicę żydowską, w której zgromadzono około 1,3 tys. Żydów. Wszystkim Żydom nakazano wówczas noszenie na ramieniu opaski z "gwiazdą Dawida". Porządku w tej dzielnicy pilnowała żydowska policja. Później Rada stała się częścią Centralnego Judenratu położonego w Będzinie. Judenrat w Czeladzi składał się z sześciu członków, na czele których stał Hersz Nusbaum. W 1940 r. niemieckie władze skonfiskowały żydowskie domy oraz sklepy w Czeladzi. 17 lipca 1940 r. przeprowadzono spis ludności. W tym celu żołnierze SS posługując się polskimi i żydowskimi policjantami zgromadzili wszystkich Żydów w kilku miejscach zbiórki. Doszło wówczas do licznych przypadków pobicia, maltretowania i konfiskaty mienia. Dzień ten nazwano "Krwawą Środą"[1.3]. W październiku 1940 r. Niemcy nakazali Judenratowi wyznaczenie grupy około 200 robotników, którzy zostali wywiezieni do budowy dróg w okolicy miasta. Pod koniec 1940 r. w mieście żyło 1 294 Żydów. Na początku 1941 r. grupy żydowskich robotników zaczęły być kierowane z Czeladzi do zakładów produkcyjnych w Będzinie. W czerwcu 1941 r. grupa 150 młodych robotników żydowskich została przewieziona do obozu pracy przymusowej "Anglar 5" w wiosce Przemyce. 21 czerwca 1941 r. Niemcy utworzyli getto w obrębie ulic Żwirki i Wigury, Kamiennej i Żytniej. Nigdy nie wybudowano muru wokół getta, jednak Żydzi nie mogli przekraczać jego granic pod karą śmierci. Warunki życia w getcie bardzo szybko pogarszały się. Brak żywności, zimno oraz przeludnienie były przyczyną wybuchu chorób epidemicznych i śmierci wielu osób. W maju 1942 r. Niemcy przeprowadzili akcję likwidacji getta w Czeladzi. Około 800 Żydów wywieziono do getta w Będzinie, a następnie do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. W Będzinie pozostawiono jedynie grupę 50 osób zatrudnionych w fabryce Rossnera w Będzinie oraz grupę 37 osób pracujących w fabryce w Czeladzi. Byli oni pilnowani przez żydowską policję i codziennie dowożeni do miejsc pracy. Podczas likwidacji getta w Będzinie, 1 sierpnia 1943 r. zostali oni wszyscy wywiezieni do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. http://www.sztetl.org.pl/...=485&lang=pl_PL

Rok Liczba mieszkańców Liczba Żydów Procent ogółu mieszkańców
1921 17 202 753 4,4%
1931 21 003 1 077 5,1%

[Adrian Rak]

Dzięki uprzejmości mojego kolegi otrzymałem zdjęcia można to nazwać dewastacji obelisku przypominającego miejsce gdzie w Czeladzi stała synagoga. Choć raczej napis nie ma znamion jakich działań na tle antysemickim to jednak jest to wandalizm.

[Robert Zach]

I to prawie pod nosem policji.

[Marcin Boruta]

debili niestety nie brakuje

[sztwiara]

Słyszałem dzisiaj, że mężczyzna musi w życiu zrobić 5 rzeczy:
wybudować dom
spłodzić syna
zasadzić drzewo
zabić żyda
i zabić wiewiórkę

[justynka-n]

Ten sam skrót, tym samym kolorem widnieje na figurze znajdującej się z bocznej strony kościoła św. Stanisława B. i M. (od strony świateł).

[Robert Zach]

[bankier]

raczej na Piecie

[justynka-n]

[lollo3]

Czysty wandalizm.Skrót J.P. to coś w stylu CH.W.D.P.

[sztwiara]

Cytat:

Słyszałem dzisiaj, że mężczyzna musi w życiu zrobić 5 rzeczy: wybudować dom spłodzić syna zasadzić drzewo zabić żyda i zabić wiewiórkę

Nikt nie zapytał...
Ktoś powinien: dlaczego wiewiórkę?
Odpowiedź: a dlaczego żyda??!

[Marcin Boruta]

Cytat:

Dzisiaj w galerii holu głównego Biblioteki Śląskiej odbędzie się wernisaż wystawy pt. "Zanim nadeszła Zagłada - położenie ludności żydowskiej Zagłębia Dąbrowskiego w okresie okupacji niemieckiej". Otwarciu wystawy towarzyszyć będzie promocja albumu dr Aleksandry Namysło o tym samym tytule. Wystawa jest wynikiem współpracy Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach, Żydowskiego Instytutu Historycznego, Instytutu Yad Vashem w Jerozolimie i Muzeum w Sosnowcu. Ekspozycja przez fotografie, zachowane listy i dokumenty pokazuje życie i śmierć ludności żydowskiej w miastach Zagłębia Dąbrowskiego podczas hitlerowskiej okupacji. Możemy śledzić, jak stopniowo narastała tutaj groza; od pierwszych restrykcji we wrześniu 1939 roku, aż po likwidację gett w Będzinie, Sosnowcu i Zawierciu, kiedy wymordowano prawie wszystkich ich mieszkańców. Po sierpniu 1943 roku hitlerowcy ogłosili, że teren Zagłębia jest już wolny od Żydów. Na wystawie znalazły się materiały, które prezentują, jak w gettach żyło się na co dzień, na czym polegała działalność Rad Starszych, jak wyglądały masowe deportacje do obozów pracy przymusowej, selekcje do obozów zagłady i organizowanie ruchu oporu. Wielkie wrażenie robi zamieszczony na końcu książki list matki do małej córki, którą zostawia w polskiej rodzinie, żeby ratować jej życie. Sama ruszy z transportem do obozu koncentracyjnego, gdzie zginie w komorze gazowej. W tym liście matka zawarła całą miłość, rozpacz z rozstania, ale i dumę ze swojego pochodzenia. Chciałaby, żeby córka pamiętała, kim byli jej bliscy i z jakim niepojętym złem przyszło im się zmierzyć. Wystawa czynna jest do 14 listopada w godzinach otwarcia Biblioteki Śląskiej.

http://bedzin.naszemiasto...glada,id,t.html